Deze gemeente bevat niets dan het dorp Baardwijk en daarin ongeveer 1100 inwoners, onder welke 160 Hervormden, terwijl de overige Rooms Katholiek zijn. De inwoners vinden meest hun bestaan in den landbouw.

De gemeente Baardwijk is eene heerlijkheid, die vroeger hoog en laag geregt had, en waarmede in het jaar 1407 zekere Foyke Foykensz., in 1413 Hugo van Wielesteyn Foykensz. en in 1438 Geertruid van Wielensteyn verleid 1) werden, welke laatste haar in 1443 aan Heer Diederik van Merwede, ridder, Heer van Ethen en Meeuwen, Kastelein van Geertruidenberg, en Dijkgraaf van Zuid-Holland overgaf, door wien, in het jaar 1447, deze heerlijkheid, bij toestemming van de Graaf van Holland, aan zijne zoon Klaas van Merwede is opgedragen, die haar zijne dochter Machteld naliet, welke bij haar huwelijk deze heerlijkheid in het geslacht van de Jonge overbragt.

Thans is zij in eigendom toebehoorende aan Mevr. de Gravinne de Hochstadt, douarière van den Baron Renatus d' Overschie Wisberg, als mobilaire 2) en tochtenaresse erfgename der goedren van gezegden Baron d' Overschie Wisberg.

Het dorp Baardwijk of Baartwijk ook wel Baarwijk, Bardwijk en Bartwijk geschreven, is één van de dorpen, die de Langstraat uitmaken, en 3 uur West van 's Hertogenbosch, 1 uur Zuid van Heusden, een half uur Oost van Waalwijk gelegen. Het is een zeer aanzienlijk dorp, dat volgens sommigen reeds in de zesde eeuw door de Denen zoude gesticht zijn, terwijl anderen willen, dat het zijnen naam ontvangen hebbe van de Longobarden, wier wijkplaats het zoude geweest zijn; beide meeningen zijn echter slechts op gissing gegrond, en missen alle bewijs.

Baardwijk is één der dorpen, die, bij den inbraak en overstroming van den Grooten Zuid-Hollandschen waard, op den 18 November 1421, ondergeloopen, maar een der 34, die naderhand weder droog geworden zijn; vele inwoners verloren daarbij hun leven, terwijl anderen groote schade aan huis en have leden. De Rooms Katholieken hebben hier eene kerk, die aan den H. Paus en Martelaar Clemens toegewijd en in 1836 geheel vernieuwd is. De statie, die 950 zielen telt, en door éénen Pastoor bediend wordt, behoort tot het voormalig bisdom of vic. gener. apost. van 's Hertogenbosch, dek. van Geertruidenberg.

De Hervormde kerk is een oud gebouw, dat tot de gemeente van Baardwijk-en-Elshout behoort.

Voorts heeft men hier een gasthuis voor oude mannen, zijnde het eenige gesticht van dien aard, dat ten platte lande van Heusden gevonden wordt; het werd in 1447 gesticht, door Arnoldus Wouterse, geboortig van Besoyen, Advokaat bij het Hof van Luik, die dit gesticht erfgenaam maakte van alle zijne goederen. Dit gasthuis diende aanvankelijk tot onderhoud van acht oude mannen; maar door verval der goederen en de staatkundige beroeringen is het naauwelijks in staat, om er twee te onderhouden. Ook is er eene school.

De windkorenmolen, die hier vroeger gestaan heeft is, voor eenige jaren afgebrand, maar in 1838 is door Z.M. de Koning concessie verleend tot het oprigten van eenen anderen. In vroeger tijden moet hier ook een adelijk huis, het Huis Valckevoort, gestaan hebben, waarvan evenwel thans niets meer te zien is.

Baardwijk is de geboorteplaats van den geleerden Joannes Barwitius, die, in de 16de eeuw geleefd hebbende, eerst geheimschrijver van Keizer Rudolf 2 en na diens dood van Keizer Matteias geweest is.

Het wapen van Baardwijk is een schild van goud, beladen met een rad van keel (rood). Meer over het wapen vind je hier.

Wapen van Baardwijk

1) belenen 2) roerendgoed betreffende